นักสืบ” รับหน้าที่เป็นผู้สอดแนมพร้อมเก็บข้อมูลของเรื่องราวต่างๆ มีทั้งนักสืบเอกชนที่รับงานจากการว่าจ้างของลูกค้าโดยตรง หรือทำงานร่วมกับตำรวจ โดยอาชีพนี้มักเข้าไปมีบทบาทในนวนิยายต่างๆ อีกทั้งยังเป็นผู้ไขคดีฆาตกรรม รวมทั้งคดีอันน่าพิศวงต่างๆ มากมาย ซึ่งการสืบนั้นดำเนินการแบบประกบตัวของบุคคลต้องสงสัยเพื่อให้ได้ข้อมูลตามต้องการ แต่ว่านักสืบไม่อาจทำอะไรนอกเหนือไปกว่านี้ได้ เช่น ไม่สามารถจับกุม , ขอตรวจค้นหา เป็นต้น นักสืบจะเป็นผู้คนหาความจริงของเรื่องราวต่างๆ ตามแต่ผู้ว่าจ้างต้องการ สำหรับในประเทศไทยนักสืบมักสืบมักถูกว่าจ้างให้ไปสืบเรื่องราวต่างๆ ต่อไปนี้

  • สืบชู้สาว หนึ่งในปัญหายอดฮิตของสังคมไทย การจะคาดคั้นโดยไม่มีหลักฐานนั้น ก็คงเป็นเรื่องเป็นไปไม่ได้ที่ผู้กระทำผิดจะยอมรับด้วยตัวเอง เพราะฉะนั้นการจ้างนักสืบเพื่อให้ไปหาหลักฐาน จึงเป็นเรื่องจำเป็นเพื่อใช้ในการฟ้องหย่า หรือรับรู้ความจริง การสืบแบบนี้มักใช้ระยะเวลาไม่นานนัก รวมทั้งราคาค่าจ้างก็ไม่ค่อยสูงสักเท่าไหร่
  • สืบคดีความ บางครั้งเมื่อมีคดีเกิดขึ้น ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องเช่น ญาติ หรือคนรัก ก็ย่อมอยากจะทราบเรื่องราวรวมทั้งหาสาเหตุที่มาที่ไปอย่างแท้จริง จึงจำเป็นต้องจ้างนักสืบ เพื่อให้ไปหารายละเอียดว่าแท้จริงแล้ว เรื่องมันเป็นมาอย่างไรกันแน่ โดยการสืบแบบนี้ต้องใช้ระยะเวลานาน และมีค่าใช้จ่ายค่อนข้างสูง
  • หาหลักฐานของคดีต่างๆ เช่น การที่คุณจะไปฟ้องร้องใคร ถ้าไม่มีหลักฐานมาแสดง ศาลก็จะไม่ดำเนินการหรือไม่รับฟ้อง หรือถ้าคุณมีหลักฐานแต่ว่ายังไม่เพียงพอ ไม่มีน้ำหนักมากพอ ซึ่งจะเป็นตัวบ่งบอกได้ว่าเรื่องราวเป็นแบบนั้นจริงๆ ทำให้ต้องจ้างนักสืบเพื่อหาหลักฐานมาให้เพิ่มเติม โดยการสืบแบบนี้ใช้ระยะเวลานาน อีกทั้งยังต้องอาศัยความอดทนของทั้งนักสืบและผู้ว่าจ้างเป็นหลัก

แน่นอนว่างานนักสืบเป็นอาชีพที่มีความเสี่ยงพอสมควร เพราะการจะไปสืบเรื่องราวของผู้อื่น จำเป็นต้องไม่ให้ผู้ต้องสงสัยเกิดไหวตัวทันและห้ามให้รู้ว่ากำลังมีคนจับตามองอยู่ เนื่องจากว่าถ้าผู้ที่ถูกติดตามเกิดรู้ตัว นักสืบก็อาจจะโดนทำร้ายได้ และงานนั้นก็จะล้มเหลวไม่เป็นท่า พาลเดือดร้อนไปถึงผู้ว่าจ้างด้วย แต่อย่างไรก็ตามในปัจจุบันนี้ด้วยเทคโนโลยีในซึ่งมีการพัฒนาอย่างก้าวกระโดด มีตัวช่วยต่างๆ ผลิตออกมามากมาย จึงทำให้ความเสี่ยงลดน้อยลง อีกทั้งยังช่วยให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้นอีกด้วย สุดท้ายแล้วนักสืบเป็นอีกหนึ่งอาชีพที่ต้องยึดถือจรรยาบรรณอย่างยิ่งยวด นั่นคือ การรักษาความลับของลูกค้าให้ปิดสนิท และรายงานแต่เรื่องที่เป็นความจริงเท่านั้น